Ôn HSA cùng thi tốt nghiệp THPT: phần nào nên ghép?

Thay vì xếp hai buổi đọc bảng số liệu chỉ vì bìa tài liệu mang hai tên kỳ thi khác nhau, hãy đặt hai đề cạnh nhau và nhìn vào động từ trong yêu cầu. Nếu cả hai đều cần nhận ra một đại lượng đang tăng hay giảm, bạn có thể tập đọc bảng một lần. Nếu một bài yêu cầu chọn kết luận còn bài kia đòi bạn tự tính rồi điền kết quả, hãy giữ lại cả hai lượt trả lời. Phần tiết kiệm được là thời gian học lại cách đọc bảng.

Tìm thao tác có thể học chung

Mở đề cương HSA của Đại học Quốc gia Hà Nội và cấu trúc đề thi tốt nghiệp của Bộ. HSA có phần Toán học và xử lý số liệu, phần Văn học - Ngôn ngữ và phần tự chọn. Môn Ngữ văn tốt nghiệp làm tự luận trên giấy. Vì vậy, khi ghi lịch, thay dòng “ôn HSA và Văn” bằng hai việc có thể kiểm tra được, chẳng hạn “tìm câu cho biết người kể đã đổi ý” và “viết đoạn giải thích sự thay đổi ấy”.

Có thể lập bảng nháp với các cột “ngữ liệu dùng chung”, “đầu ra HSA” và “đầu ra tốt nghiệp”. Chỉ ghép khi điền được cả hai cột đầu ra bằng những việc cụ thể. Nếu phải gượng tìm một nhiệm vụ chỉ để lấp ô, cứ để trống. Chẳng hạn, một buổi luyện viết đoạn văn liền mạch trên giấy có giá trị riêng dù hôm đó không dùng tài liệu HSA.

Kế hoạch mẫu

Đầu tuần, dành một buổi cho bảng số liệu tự tạo về câu lạc bộ của trường. Nhóm nhạc có 40 bạn đăng ký và 30 bạn đến tập. Nhóm kịch có 24 bạn đăng ký và 21 bạn đến. Với nhiệm vụ kiểu chọn đáp án, hãy xét nhận xét “nhóm đến đông hơn cũng có tỉ lệ tham dự cao hơn”. Nhóm nhạc có số người đến nhiều hơn, nhưng chỉ đạt 75% số đăng ký, trong khi nhóm kịch đạt 87,5%. Nhận xét đã đánh đồng số lượng với tỉ lệ.

Bây giờ che các lựa chọn. Đổi yêu cầu thành “tỉ lệ tham dự của nhóm kịch cao hơn nhóm nhạc bao nhiêu điểm phần trăm?”. Bạn phải tự ghi 12,5 điểm phần trăm. Nếu phép chia đúng mà câu trả lời ghi “12,5 người”, lỗi nằm ở cách diễn đạt đại lượng. Nếu chia số đến tập cho tổng số đăng ký của cả trường, lỗi nằm ở mẫu số và cần sửa ngay trong buổi học chung. Đây là ví dụ tự luyện, bạn có thể dùng cùng cách tách lỗi với đề của từng kỳ thi.

Giữa tuần, lấy một đoạn văn ngắn để thử cách ghép ở môn Văn. Ví dụ tự viết: “Mai tính gấp tờ thông báo lại. Đọc đến dòng cần người chỉ đường cho học sinh mới, em lấy bút khoanh tên lớp mình.” Với yêu cầu chọn chi tiết cho thấy Mai đổi ý, cụm “lấy bút khoanh tên lớp mình” có sức nặng hơn chi tiết tờ thông báo có nhiều dòng. Khi chuyển sang tập viết, hãy nối chi tiết ấy với hành động ban đầu: từ định bỏ tờ giấy sang chủ động đánh dấu, Mai bắt đầu cân nhắc tham gia. Đoạn văn chưa cho biết em đã đăng ký nên đừng viết thêm kết quả đó.

Xếp riêng phần mà nhiệm vụ chung chưa kiểm tra được

Cuối tuần, chọn một đoạn mới và làm trong hai điều kiện khác nhau. Với lượt HSA, tự tìm bằng chứng trước rồi so phương án. Với lượt Ngữ văn tốt nghiệp, gấp phần lựa chọn lại, tự viết lời giải thích trên giấy và đọc lại xem người khác có theo được lập luận không. Biết loại một đáp án vô căn cứ và biết viết ra lý do là hai việc có thể tiến bộ với tốc độ khác nhau.

Khi lập lịch riêng theo hướng dẫn lên kế hoạch tuần, giữ buổi học chung cho lỗi xuất hiện ở cả hai dạng. Nếu chỉ tính nhầm tỉ lệ khi không có lựa chọn để đối chiếu, dành buổi riêng cho việc kiểm tra đáp số. Nếu nêu được bằng chứng mà đoạn văn vẫn rời ý, chuyển thời gian sang luyện đọc và viết cho môn Văn tốt nghiệp. Tuần sau, thử lại bằng ngữ liệu chưa gặp để biết cách làm đã theo bạn sang bài mới hay chưa.