Nederlands als tweede taal oefenen naast je werk

Kies een programma dat past bij wat je wilt gaan doen

Wil je na je werk een opleiding in het hoger beroepsonderwijs volgen? Programma II van het staatsexamen Nederlands als tweede taal is bedoeld voor wie op hbo- of universitair niveau wil studeren of werken. Programma I is bedoeld voor wie op het derde of vierde mbo-niveau wil werken of studeren. Vraag de opleiding welk bewijs van taalvaardigheid je nodig hebt. Bekijk daarna per onderdeel het examenrooster en vergelijk de mogelijke momenten met je diensten. Zo zie je voor welk onderdeel je de meeste voorbereidingstijd hebt. Uitleg van de programma’s en het rooster voor Programma II.

Kies vervolgens voor elke oefensessie iets wat je echt kunt afmaken. Na een late dienst lukt het misschien nog om een korte reactie in te spreken. Voor een tekst met een probleem, een voorstel en een onderbouwing heb je meer aan een rustige ochtend waarop je je eerste versie kunt herlezen. Kijk bij de verdeling tussen spreken en schrijven ook naar eerder werk. Als je zonder moeite een oplossing kunt opschrijven maar er aan de telefoon de woorden niet voor vindt, neem diezelfde situatie dan nog eens mondeling door.

Spreek een antwoord in dat de ander kan gebruiken

Oefen voor Programma I met deze zelfbedachte situatie. Je collega vraagt of je aan het einde van de dienst nog even kunt blijven. Je moet naar huis, maar morgenochtend kun je eerder komen. Druk op opnemen en antwoord alsof je collega tegenover je staat. „Morgen kan ik wel” laat nog in het midden wanneer je beschikbaar bent. Met „Vanavond lukt het niet. Zal ik morgen vóór de opening komen helpen?” geef je antwoord én doe je een bruikbaar voorstel.

Luister je opname terug zonder de opdracht erbij. Komt jouw voorstel ook over als de luisteraar je kladwoorden niet ziet? Neem daarna een nieuwe vraag, bijvoorbeeld van een collega die een zaterdagdienst met je wil ruilen. Herhaal de manier van antwoorden, maar pas de inhoud aan. De beschrijving van de examenvormen laat zien welke spreek- en schrijftaken bij jouw programma horen.

Schrijf voor iemand die na het lezen iets moet beslissen

Neem voor een middellange schrijftaak van Programma II een werkprobleem. Stel dat cliënten steeds voor een gesloten balie staan omdat de openingstijden op de website verschillen van die op de deur. Je schrijft aan je leidinggevende. Noteer voor het typen wat er misgaat, wat het gevolg is en welk besluit je vraagt. Geeft de opdracht een tabel of afbeelding, kies dan het gegeven dat je voorstel onderbouwt.

Een zin als „De communicatie moet beter” laat de lezer nog met het werk zitten. Probeer: „Op de website staat dat de balie op woensdagmiddag open is. Op de deur staat dat we dan dicht zijn. Kunnen we de webpagina aanpassen en voortaan bij een roosterwijziging beide teksten controleren?” Lees je tekst eerst als leidinggevende. Kun je handelen op basis van wat er staat? Kijk daarna naar formulering en spelling. Bij het officiële examen beoordelen twee opgeleide beoordelaars Schrijven met een beoordelingsvoorschrift. Toelichting op de beoordeling.

Haal het besluit uit een gesprek en herken een standpunt in een tekst

Lees bij een luisteropdracht eerst de vraag en de antwoordmogelijkheden. Stel dat je wilt weten wanneer een teamoverleg doorgaat. Een spreker kan maandag noemen als eerste voorstel en later zeggen dat het uiteindelijk woensdag wordt. Schrijf thuis na afloop op welk stukje van het gesprek je keuze bepaalt. Maak de eerste poging zonder terugspoelen. Bij het examen hoor je het fragment één keer. Uitleg over Luisteren.

Kies voor Lezen in Programma II bijvoorbeeld een opiniestuk over thuiswerken en een beschouwend artikel waarin meerdere kanten aan bod komen. Onderstreep waar de auteur een standpunt inneemt of een bezwaar bespreekt. Vraag jezelf bij elk voorbeeld af wiens mening je leest. Ben je voor Lezen geslaagd, dan kun je in Mijn diploma’s een digitaal uittreksel van je certificaat downloaden. Voor het diploma moeten ook de andere onderdelen zijn behaald. Uitslag en certificaat via DUO.

Voorbeeldplan

Spreek dinsdag vóór je avonddienst een reactie in. Neem donderdag een luistervraag en bewaar het schrijven voor je vrije ochtend. Laat een collega je bericht over de balie lezen zonder het probleem eerst uit te leggen. Vraag welke actie diegene zou ondernemen. Zet in je weekplanning een nieuwe schrijftaak als je voorstel onduidelijk bleef. Ging juist het luisteren moeizaam, noteer dan in je nabespreking of je de vraag verkeerd las of het uiteindelijke besluit miste.