Powtórki w odstępach: jak sprawdzać, co pamiętasz

Zacznij od pytania, które ma sens również po zamknięciu zeszytu

Na lekcji biologii omawiacie doświadczenie dotyczące kiełkowania. W zeszycie masz opis, tabelę i poprawny wniosek. Kiedy czytasz stronę od góry, wszystko wydaje się znajome. Zamknij zeszyt i zastanów się, jak przygotować doświadczenie sprawdzające wpływ temperatury na kiełkowanie nasion. Co powinno się różnić między zestawami? Co trzeba utrzymać w takich samych warunkach, żeby wynik można było zinterpretować?

Przed sprawdzeniem narysuj zestawy i podpisz, czym się różnią. Zapisz też, co będzie dla ciebie oznaką kiełkowania i jak porównasz wyniki. Teraz otwórz zeszyt. Może w obu zestawach planujesz tyle samo nasion, ale w cieplejszym miejscu woda szybciej odparuje. W takim razie w notatce dopisz pytanie o utrzymanie podobnej wilgotności. Zamiast powtarzać całą lekcję, masz już konkretny element do przećwiczenia. Przygotowując się do matury z biologii, możesz w ten sposób wykorzystać także własne sprawozdanie z pracowni.

Przy kolejnej próbie zmień szczegóły

Wróć do tego typu zadania z inną zmienną. Jak zaplanować doświadczenie dotyczące wpływu dostępu do wody? Tym razem to wilgotność podłoża ma się różnić, a temperatura powinna być podobna. Spróbuj wyjaśnić, dlaczego przeniesienie podlewanego zestawu na słoneczny parapet mogłoby utrudnić interpretację. Jeśli bez patrzenia potrafisz wskazać dodatkowy czynnik i zaproponować sposób jego kontroli, umiesz zastosować zasadę także poza pierwotnym przykładem.

W poradniku Institute of Education Sciences znajdziesz zalecenie, by rozkładać naukę w czasie i wracać do materiału przez pytania wymagające przypominania. W twoim planie każda taka powtórka potrzebuje własnej próby. Wystarczy kartka ze szkicem albo krótka odpowiedź głosowa. Ważne, aby dało się później odróżnić to, co przychodzi ci do głowy samodzielnie, od szczegółu, który dopowiada dopiero podręcznik.

Jeśli uczysz się z koleżanką albo kolegą, zamieńcie się samymi pytaniami. Zapisz odpowiedź na otrzymane pytanie, a potem znów zamieńcie się kartkami. Przeczytaj odpowiedź drugiej osoby i wskaż zdanie, które pozwala rozstrzygnąć, czy projekt rzeczywiście bada zadaną cechę. Jeśli oboje poprawnie planujecie doświadczenie, ale podajecie różne sposoby obserwacji, porównajcie je. Czy w każdym przypadku da się według tej samej zasady ocenić wszystkie nasiona?

Gdy pamiętasz wariant odpowiedzi

Jeśli przygotowujesz się do Lekarskiego Egzaminu Końcowego, możesz pracować z bazą pytań Centrum Egzaminów Medycznych. Wybierz zadanie z dziedziny, którą właśnie powtarzasz. Przy kolejnym spotkaniu z tym samym pytaniem możesz rozpoznać charakterystyczne sformułowanie albo układ odpowiedzi. Zasłoń warianty i spróbuj powiedzieć, jakiego rozróżnienia wymaga pytanie. Po odsłonięciu wybierz odpowiedź i uzasadnij, dlaczego odrzucasz wariant, który wcześniej wydawał ci się równie dobry.

Do następnej powtórki dobierz inne pytanie z podobnego zakresu. Jeśli wątpliwość dotyczyła odczytania danych z tabeli, zapisz obok pytania, które nagłówki trzeba porównać. Jeśli chodziło o znaczenie terminu, sprawdź je w aktualnym materiale z zajęć i ułóż własne objaśnienie. Na fiszkę przenieś krótką wskazówkę o tym, co masz rozróżnić. Przyda się także wtedy, gdy treść i kolejność wariantów będą inne.

Przykładowy plan powrotu do doświadczenia

• Wtorek, 15 minut. Narysuj układ doświadczenia z nasionami. Odłóż notatki na bok. Podpisz zmienianą cechę i warunki, które chcesz utrzymać. Po sprawdzeniu zaznacz tylko to, co wymaga uzupełnienia.
• Piątek, 10 minut. Zaprojektuj próbę z inną zmienną. Osoba z klasy może podsunąć ci opis z błędem, na przykład zestawy ustawione w różnych temperaturach mimo pytania o wpływ wody. Wskaż problem i popraw projekt.
• Następna środa, 8 minut. Przyjrzyj się nowemu schematowi i wyjaśnij, o czym na jego podstawie można wnioskować. Jeśli brakuje informacji o warunkach, dopisz pytanie, które trzeba zadać autorowi.

Zostaw wskazówkę na kolejne spotkanie z tematem

Po ostatniej próbie spójrz na kartki w kolejności, w jakiej powstawały. Jeśli za każdym razem zapominasz określić, co będziesz obserwować, wybierz na najbliższy powrót właśnie tę czynność. Jeżeli dobrze wyjaśniasz zarówno projekt, jak i jego ograniczenia, zajmij się w najbliższym czasie innym działem. Do doświadczeń wróć później, najlepiej przy okazji nowego materiału z lekcji. Na końcu zapisz nie tylko temat, lecz także pytanie, od którego chcesz następnym razem zacząć.