Geconcentreerd leren met korte werkblokken

Begin met een vraag die op je blaadje past

Je klapt je laptop open voor Nederlands. In de klas werd een tekst besproken over autoluwe straten. Na het lezen wist je nog wat de schrijver vond, maar op de vraag naar de functie van de openingsalinea bleef je het antwoord schuldig. Pak juist die alinea erbij. Je opdracht voor nu is om in eigen woorden uit te leggen hoe de openingsalinea de lezer voorbereidt op het onderwerp van de volgende alinea. Met zo’n afgebakende vraag heeft je werkblok een duidelijk einde.

Pak je een oude opgave voor de centrale examens, leg dan het correctievoorschrift even weg. Schrijf eerst je eigen antwoord op. Dat mag een kladzin zijn. Onderstreep de woorden in de opening die je op dat verband brengen. Als je straks gaat nakijken, kun je precies zien waar je uitleg overeenkomt met het antwoordmodel en waar je iets anders hebt gelezen.

Richt je werkplek in voor wat je gaat doen

Kijk naar wat er nu voor je ligt. Voor de leesvraag heb je aan de tekst, de vraag en schrijfruimte genoeg. Doe de tabbladen met ander huiswerk dicht. Als je tijdens het lezen ineens bedenkt dat er nog een bericht naar je klasgenoot moet, schrijf dan in de kantlijn aan wie je iets wilt vragen. Lees vervolgens de zin uit waar je gebleven was. Je kunt na de pauze beslissen of dat bericht nog nodig is.

Werk je overdag en oefen je voor het inburgeringsexamen, dan kan je werkblok er anders uitzien. Misschien wil je aan de telefoon een afspraak verzetten. Schrijf de situatie op een kaartje, zet de opnamefunctie aan en spreek in wat je zou zeggen. Luister terug met een gerichte vraag: hoort de ander wanneer je wél kunt komen? Je weet nu welk stukje van het gesprek je wilt overdoen. Kies hiervoor een moment waarop je hardop kunt praten.

Voorbeeldplan voor een werkblok met een leesvraag

• Klaarleggen, 3 minuten. Leg de tekst over de autoluwe straat en je vraag naast elkaar. Schrijf bovenaan je blad wat je wilt kunnen uitleggen aan iemand die de tekst nog moet lezen.
• Uitwerken, 12 minuten. Lees de opening en de alinea die erop volgt. Schrijf op hoe ze met elkaar samenhangen. Haal een paar woorden uit de tekst aan die jouw lezing ondersteunen.
• Pauzeren, 5 minuten. Leg je pen neer en loop even weg van je werkplek. Laat het antwoordmodel dicht tot je terugkomt, zodat je pauze ook echt een onderbreking is.
• Nakijken, 6 minuten. Leg je formulering naast het correctievoorschrift. Noteer in de kantlijn welk onderdeel je al had en welke aanvulling jouw uitleg preciezer maakt.

Heb je de hele werktijd gebruikt om de tekst terug te vinden? Schrijf dan bij je volgende afspraak met jezelf ook de titel of het paginanummer op. Liep je vast op het verschil tussen aanleiding en standpunt, neem juist die inhoudelijke vraag mee naar de les. Alleen de tijd verlengen helpt weinig als je nog zoekt naar de opdracht of de betekenis van een begrip.

Laat een spoor achter voor na de pauze

Stel dat je huisgenoot iets vraagt terwijl je net een verband tussen de alinea’s hebt gevonden. Omcirkel de zinsnede en schrijf er een korte aanwijzing bij, bijvoorbeeld ‘koppelen aan het bezwaar in de volgende alinea’. Daarmee laat je jezelf iets concreters na dan een open boek. Bij een spreekoefening kan dezelfde aanwijzing onder je opname staan: ‘nieuwe afspraak duidelijker uitspreken’. Je hoeft bij terugkomst dan alleen dat stukje opnieuw te proberen.

De NHS raadt korte pauzes aan tijdens het leren. Kies de lengte van je werkblok zo dat je tijd overhoudt om je antwoord even te bekijken. Lees aan het eind je aantekening terug. Staat er alleen ‘Nederlands gedaan’, vervang dat dan door de vraag die nu wél beantwoord is of door de passage waar je morgen verder wilt. Dat ene zinnetje vertelt je meer over je volgende stap dan de tijd op de wekker.