90 dni do matury z historii. Jak pracować ze źródłami

Zobacz, w którym miejscu kończy się twoje wyjaśnienie

Weź ostatnią sprawdzoną pracę z historii. Przy pytaniu o stanowisko autora odezwy jest uwaga „odwołaj się do źródła”. Znasz okoliczności wydarzenia, umiesz nazwać strony sporu i potrafisz opowiedzieć, co stało się później. W napisanej odpowiedzi brakuje jednak śladu tego, skąd właściwie wiesz, po której stronie opowiada się autor. To dobry punkt wyjścia do planu przygotowań do matury.

Zakryj komentarz nauczyciela i jeszcze raz przeczytaj polecenie. Wskaż w odezwie sformułowanie, które pozwala rozpoznać stosunek autora do wydarzeń. Obok zapisz własne zdanie wyjaśniające ten wybór. Następnie porównaj poprawkę z pierwotną odpowiedzią. Jeśli różnicę widać już w krótkim fragmencie, zaplanuj zadania ćwiczące właśnie tę umiejętność. Do powtórzenia całej epoki wrócisz wówczas, gdy jakiegoś zdarzenia faktycznie zabraknie ci do zrozumienia tekstu.

Wybierz materiał do ćwiczeń i do sprawdzenia

W informatorach CKE znajdziesz przykładowe zadania z rozwiązaniami. Wybierz informator dla swojego przedmiotu, a w nim zadanie ze źródłem. Przyjrzyj się temu, jak sformułowano polecenie. Przeczytaj rozwiązanie i zastanów się, która część odpowiedzi odwołuje się do materiału, a która wymaga wiedzy o epoce. Odłóż ten przykład do teczki z omówionymi zadaniami. Do osobnej włóż takie, którego rozwiązania jeszcze nie znasz.

Przejście od gotowego rozwiązania do samodzielnej próby odpowiada zaleceniu z poradnika Institute of Education Sciences. W pracy z tekstem historycznym możesz zacząć od pisma skierowanego do mieszkańców, a potem przejść do wspomnień pisanych już po wydarzeniach. Zmiana rodzaju źródła zmusza do ponownego przyjrzenia się temu, kto mówi, z jakiej perspektywy i do kogo. Przeczytaj odpowiedź w oderwaniu od notatek. Jeżeli pasowałaby do dowolnego źródła z tej epoki, dodaj szczegół, który wiąże ją z właśnie analizowanym tekstem.

Przykładowy plan na 90 dni

• Dni 1–20. Zbierz sprawdzone zadania i wybierz powtarzającą się trudność. Poszukaj przykładu, w którym poprawnie rozpoznajesz wydarzenie, ale pomijasz intencję autora. Popraw odpowiedź i zanotuj pytanie pomocnicze. Może ono dotyczyć ludzi, których autor chce do czegoś przekonać.
• Dni 21–50. Sięgaj po różne źródła. Zestaw odezwę z relacją świadka dotyczącą tego samego sporu. Zaznacz w obu fragmentach słowa wyrażające ocenę. Napisz, co różni stanowiska autorów, i przy każdym przywołaj szczegół z właściwego materiału. Kiedy umiesz to zrobić bez pytań pomocniczych, odłóż kartkę ze wskazówkami.
• Dni 51–75. Dobierz zadania z innego okresu. Pracuj samodzielnie także wtedy, gdy treść wygląda znajomo. Sprawdź, czy polecenie nadal wymaga porównania stanowisk, czy tym razem trzeba wyjaśnić przyczynę działania. Na osobny termin wpisz omówienie zaznaczonych wątpliwości z nauczycielem.
• Dni 76–90. Rozwiąż nieznany arkusz dobrany do przedmiotu i poziomu. Zachowaj swój brudnopis. Przy sprawdzaniu porównaj nieukończone odpowiedzi z zapiskami. Jeśli pomysł był trafny, ale nie znalazł się w ostatecznej odpowiedzi, przećwicz zapisanie pełnego uzasadnienia od razu pod poleceniem.

Przy sprawdzaniu arkusza przyda ci się pytanie, które możesz zadać komuś ze swojej klasy. Daj tej osobie samą odpowiedź i oba źródła, ale zakryj polecenie. Czy po przeczytaniu umie powiedzieć, dlaczego wykorzystujesz akurat ten fragment? Jeśli widzi cytat, lecz nie dostrzega związku z twoim wnioskiem, wróć do zdania zaraz po cytacie i dopowiedz tok rozumowania.

Kiedy zmienić tempo

Spójrz na wyniki prób, zanim podejmiesz decyzję o kolejnym etapie. Rozpoznajesz stanowisko w odezwie, lecz gubisz je we wspomnieniach? Weź krótszą relację świadka i skup się na słowach, którymi po latach ocenia własną decyzję. Jeśli natomiast nadal mylą ci się strony sporu, przygotuj krótką notatkę o uczestnikach wydarzeń. Po kilku lekcjach sprawdź na nowym fragmencie, czy umiesz skorzystać z tej wiedzy. W dobraniu odstępu pomoże ci poradnik o powtórkach.

Sprawdzian z innego przedmiotu, wyjazd albo kilka dni poza szkołą mogą zmienić układ tygodnia. Kiedy wracasz do nauki, zacznij od ostatniej samodzielnej odpowiedzi. Ustal, czy trzeba jeszcze rozplątać konkretny błąd, czy możesz od razu spróbować nowego materiału. Skróć listę ćwiczeń tak, żeby zostało miejsce na sprawdzenie i poprawę. Wtedy także po przerwie możesz oprzeć kolejny etap na tym, co rzeczywiście napiszesz.